Zakelijke klant failliet: wat gebeurt er met uw openstaande factuur?

Een klant die te laat betaalt is vervelend. Een klant die failliet wordt verklaard terwijl er nog een aanzienlijk bedrag openstaat, is een ander verhaal.

Vanaf dat moment heeft u niet meer alleen te maken met een betalingsachterstand. Het vermogen van de onderneming valt onder het beheer van een curator en als schuldeiser krijgt u een plaats binnen de afwikkeling van het faillissement.

Voor leveranciers kan dat grote financiële gevolgen hebben. De goederen zijn geleverd of de werkzaamheden uitgevoerd, terwijl onzeker is hoeveel van de factuur uiteindelijk nog wordt betaald.

Wat gebeurt er precies met zo’n openstaande vordering en welke stappen kunt u als ondernemer nog zetten?

Wilt u de praktische stappen op een rij, lees dan ook wat u kunt doen als een klant failliet gaat.

Controleer eerst of er daadwerkelijk sprake is van faillissement

Geruchten over financiële problemen betekenen nog niet automatisch dat een onderneming failliet is.

Een klant kan betalingsproblemen hebben, om uitstel vragen of bezig zijn met een herstructurering zonder dat de rechter het faillissement heeft uitgesproken.

Dat onderscheid is belangrijk.

Bij een uitgesproken faillissement wordt door de rechtbank een curator aangesteld. Het faillissement wordt gepubliceerd en is terug te vinden in het Centraal Insolventieregister.

Vanaf dat moment verandert uw positie als schuldeiser wezenlijk.

U kunt niet meer op dezelfde manier zelfstandig proberen uw vordering te innen. De afwikkeling loopt in beginsel via de curator.

Meld uw vordering bij de curator

Heeft u nog een factuur openstaan? Meld uw vordering dan bij de curator.

Stuur daarbij voldoende bewijs mee waaruit blijkt waarop de vordering is gebaseerd. Denk aan de factuur, overeenkomst, opdrachtbevestiging en eventueel bewijs dat goederen of diensten daadwerkelijk zijn geleverd.

De curator neemt de vordering vervolgens mee in de verdere afwikkeling van het faillissement.

Dat betekent helaas niet dat de factuur daarmee automatisch wordt betaald.

De curator moet eerst vaststellen welke bezittingen en financiële middelen nog beschikbaar zijn en welke schuldeisers daarop aanspraak maken.

Niet iedere schuldeiser staat op dezelfde plaats

Bij een faillissement staan niet alle schuldeisers gelijk.

Dat is voor gewone leveranciers een belangrijk punt.

Bepaalde schuldeisers hebben een bijzondere positie of voorrang. Daarnaast kunnen partijen beschikken over zekerheidsrechten. Wat vervolgens overblijft, is beschikbaar voor andere schuldeisers volgens de wettelijke rangorde.

Een leverancier met een gewone openstaande handelsfactuur is vaak een concurrente schuldeiser.

Dat betekent in de praktijk dat u meestal pas aan bod komt nadat schuldeisers met een sterkere positie zijn behandeld.

Een ingediende vordering is dus geen garantie op betaling

Dit is misschien het belangrijkste misverstand rond faillissement.

Een ondernemer hoort dat zijn vordering door de curator is geregistreerd en denkt vervolgens dat betaling uiteindelijk wel zal volgen.

Zo eenvoudig werkt het niet.

Stel dat na verkoop van alle bezittingen €300.000 beschikbaar is, terwijl de totale schulden vele malen hoger liggen. Bovendien moeten bepaalde kosten en schuldeisers eerder worden voldaan.

Voor gewone handelscrediteuren kan daardoor weinig of niets overblijven.

Pas gedurende de afwikkeling ontstaat steeds meer duidelijkheid over de financiële positie van de boedel en de mogelijke uitkering aan schuldeisers.

Daarom kan het ook geruime tijd duren voordat duidelijk wordt welk deel van een openstaande factuur daadwerkelijk kan worden ontvangen.

Heeft u nog goederen bij de failliete klant staan?

Dan kan uw juridische positie anders liggen dan wanneer alleen een factuur openstaat.

Bijvoorbeeld wanneer goederen zijn geleverd onder een geldig eigendomsvoorbehoud.

Onder voorwaarden kan dat betekenen dat de goederen juridisch nog eigendom van de leverancier zijn zolang ze niet volledig zijn betaald.

U moet zo’n positie wel kunnen aantonen en tijdig bij de curator kenbaar maken.

De concrete mogelijkheden hangen af van de afspraken, de omstandigheden en de vraag of de goederen nog identificeerbaar aanwezig zijn.

Bij twijfel is juridisch advies verstandig.

Pas op met leveringen nadat financiële problemen zichtbaar worden

Faillissementsschade ontstaat niet alleen door facturen die al maanden openstaan.

Soms groeit het verlies juist vlak vóór het faillissement.

Een klant betaalt bijvoorbeeld twee facturen niet, maar plaatst ondertussen een nieuwe grote bestelling. Omdat het een belangrijke commerciële relatie is, besluit de leverancier toch opnieuw te leveren.

Daarmee kan een openstaand risico van €30.000 in korte tijd oplopen naar €60.000 of €100.000.

Juist wanneer betaalgedrag verandert, is het verstandig niet alleen naar omzet te kijken, maar naar de totale financiële exposure.

Vraag uzelf af:

• hoeveel staat er op dit moment bij deze klant open?
• lopen oudere facturen inmiddels achter?
• waarom worden betalingstermijnen niet meer gehaald?
• welke nieuwe leveringen staan gepland?
• welk maximaal verlies kan onze onderneming dragen?
• beschikken we over zekerheden of andere bescherming?

Een klant die jarenlang betrouwbaar heeft betaald, kan nog steeds in financiële problemen komen. Historisch goed betaalgedrag is geen garantie voor de toekomst.

Stoppen met betalen begint vaak vóór het faillissement

Een faillissement komt voor leveranciers soms als een verrassing, maar regelmatig zijn er eerder signalen zichtbaar.

Een klant betaalt steeds een paar dagen later. Daarna zijn betalingsherinneringen nodig. Vervolgens wordt gevraagd of meerdere facturen later of in termijnen mogen worden betaald.

Ook kunnen nieuwe orders opvallend snel toenemen terwijl oude facturen nog openstaan.

Dat betekent niet dat iedere laat betalende klant richting faillissement gaat.

Maar een verandering in gedrag is wel reden om opnieuw te bepalen hoeveel krediet u nog verantwoord vindt.

Juist dat moment is belangrijk. Zodra het faillissement daadwerkelijk is uitgesproken, zijn uw mogelijkheden om het bestaande verlies nog te beperken veel kleiner.

Hoeveel kost een failliete klant werkelijk?

De financiële schade kan aanzienlijk groter zijn dan alleen de onbetaalde factuur.

Stel dat uw onderneming €75.000 moet afboeken op een failliete klant.

Bij een nettomarge van 10% moet theoretisch €750.000 aan nieuwe omzet worden gerealiseerd om dat verlies via normale bedrijfswinst terug te verdienen.

Bij een nettomarge van 5% loopt de benodigde extra omzet op tot €1,5 miljoen.

Dat komt doordat veel kosten al zijn gemaakt voordat duidelijk wordt dat betaling uitblijft.

De leverancier heeft mogelijk materialen ingekocht, personeel betaald, transport geregeld en productiecapaciteit ingezet.

De factuur verdwijnt misschien uit de debiteurenadministratie, maar het economische verlies blijft bestaan.

Een faillissement voorkomen kunt u niet, uw exposure beperken wel

U kunt niet voorkomen dat een klant failliet gaat.

Wat u wel kunt beheersen, is hoeveel financieel risico uw onderneming bij één klant laat ontstaan.

Een interne kredietlimiet is daarvoor een eenvoudig hulpmiddel.

U bepaalt bijvoorbeeld dat maximaal €50.000 onbetaald bij een klant mag staan. Zodra die grens wordt bereikt, kan een volgende levering afhankelijk worden gemaakt van betaling van oudere facturen.

Andere mogelijkheden zijn kortere betalingstermijnen, gedeeltelijke vooruitbetaling, bankgaranties of andere zekerheden.

Welke maatregel passend is, hangt onder andere af van de klantrelatie, orderomvang en financiële draagkracht van uw eigen onderneming.

Wat als één grote klant een te groot risico vormt?

Bij bedrijven die structureel grotere bedragen op rekening leveren, is het niet altijd praktisch om ieder risico volledig zelf te dragen.

Een onderneming kan daarom besluiten een deel van het debiteurenrisico over te dragen.

Een kredietverzekering kan onder voorwaarden bescherming bieden wanneer een verzekerde zakelijke klant failliet gaat of langdurig niet betaalt.

Het belangrijkste is daarbij niet alleen dat er een verzekering bestaat, maar hoeveel dekking daadwerkelijk beschikbaar is op de betreffende klant.

Een onderneming die gemiddeld €150.000 bij een belangrijke afnemer heeft uitstaan, heeft bijvoorbeeld weinig aan slechts €30.000 verzekerde kredietruimte.

Wie de financiële gevolgen van een faillissement van een klant wil beperken, moet daarom niet alleen naar de premie kijken, maar vooral naar kredietlimieten, dekkingsvoorwaarden en het bedrag dat daadwerkelijk bij belangrijke klanten kan openstaan.

Een kredietverzekering verandert uw juridische positie niet

Ook dit onderscheid is belangrijk.

Een kredietverzekering voorkomt het faillissement van uw klant niet en geeft u binnen de faillissementsprocedure niet automatisch een betere rangorde dan andere schuldeisers.

Het doel ligt ergens anders.

De verzekering kan onder de voorwaarden van de polis de financiële schade op een verzekerde vordering gedeeltelijk overnemen.

De verzekeraar of betrokken incassopartij kan vervolgens zelf rechten uitoefenen die voortvloeien uit de betaalde schade en de vordering.

Voor de ondernemer is het voordeel vooral dat het financiële resultaat niet volledig afhankelijk hoeft te zijn van wat er uiteindelijk uit de faillissementsboedel beschikbaar komt.

Meld een faillissement ook direct bij uw kredietverzekeraar

Heeft u al een kredietverzekering en gaat een verzekerde klant failliet? Handel dan niet uitsluitend richting de curator.

Controleer ook direct de polisvoorwaarden en meld het faillissement bij de verzekeraar volgens de daarvoor geldende procedure.

Dat is belangrijk omdat verzekeraars voorwaarden kunnen stellen aan meldtermijnen, incassoprocedures en de manier waarop met de vordering wordt omgegaan.

Zelfstandig afspraken maken zonder rekening te houden met de polisvoorwaarden kan gevolgen hebben voor de dekking.

Kunt u zelf het faillissement van een klant aanvragen?

Onder bepaalde omstandigheden wel.

Een schuldeiser kan bij de rechtbank verzoeken een schuldenaar failliet te verklaren. Daar gelden voorwaarden voor. Zo moet de schuldenaar zijn gestopt met betalen en moeten er schulden aan meerdere schuldeisers bestaan, waarvan ten minste één opeisbaar is.

Voor het aanvragen van het faillissement van een ander is juridische begeleiding nodig.

Een faillissementsaanvraag is echter geen gewone incassomaatregel die automatisch geschikt is voor iedere achterstallige factuur.

De financiële situatie van de klant, de hoogte en opeisbaarheid van de vordering, eventuele andere schuldeisers en de strategische gevolgen spelen allemaal een rol.

Laat u daarom juridisch adviseren voordat u deze stap overweegt.

Voorkomen dat één faillissement uw eigen bedrijf raakt

Geen enkel kredietbeleid kan alle faillissementen voorspellen.

Het doel is dan ook niet om ieder risico uit te sluiten. Zakendoen op rekening betekent nu eenmaal dat een leverancier tijdelijk financieel risico accepteert.

De kunst is om dat risico bewust te nemen.

Weet hoeveel er bij uw grootste klanten openstaat. Leg vooraf vast hoeveel krediet u bereid bent te geven. Reageer wanneer betalingsgedrag verandert en blijf niet automatisch doorleveren omdat een klant in het verleden altijd netjes betaalde.

En vooral: bereken wat er gebeurt wanneer uw grootste openstaande vordering morgen niet meer wordt betaald.

Kunt u dat verlies zonder problemen dragen, dan heeft uw onderneming financiële ruimte om het risico zelf op te vangen.

Zou één faillissement direct leiden tot liquiditeitsdruk, uitgestelde investeringen of problemen met uw eigen betalingsverplichtingen? Dan verdient dat risico vooraf meer aandacht.

Want zodra het faillissement is uitgesproken, gaat de discussie niet meer over hoe goed de klantrelatie ooit was. Dan telt vooral welke juridische positie u heeft, hoeveel er nog in de boedel zit en hoeveel van de financiële schade uw eigen onderneming uiteindelijk moet dragen.

Dit artikel is geschreven als informatieve gastbijdrage en bevat algemene informatie. De juridische mogelijkheden kunnen per situatie verschillen. Laat u bij een concrete vordering of faillissement zo nodig adviseren door een juridisch specialist.